Các khóa học đã đăng ký

PHẦN 4: SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN XƯƠNG

7. SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA XƯƠNG

Kết quả hình ảnh cho giai đoạn hình thành và phát triển xương

7.1. Các giai đoạn hình thành và phát triển

7.1.1. Trong phôi thai

Kết quả hình ảnh cho giai đoạn hình thành và phát triển xương

Xương phát triển từ lớp trung bì, và phát triển qua 3 giai đoạn: màng, sụn và xương.

Trừ một số như vòm sọ và một vài xương mặt không qua giai đoạn sụn, và xương sườn có một phần cho đến lúc già vẫn ở tình trạng sụn.

Bộ xương màng ở người hình thành vào cuối tháng thứ nhất của bào thai.

Đến đầu tháng thứ hai thì màng biến thành sụn, và từ cuối tháng thứ hai thì sụn bắt đầu được thay thế dần bằng mô xương.

7.1.2. Sau khi đẻ
Kết quả hình ảnh cho giai đoạn hình thành và phát triển xương

Quá trình hóa xương vẫn chưa chấm dứt, và còn tiếp tục cho tới lớn.

Từ lúc mới đẻ cho đến khi hết lớn (khoảng 25 tuổi) xương phát triển làm 2 giai đoạn:

– Từ lúc mới đẻ đến lúc dậy thì (khoảng 13, 14, 15 tuổi ở nữ và 16, 17 tuổi ở nam) bộ xương phát triển mạnh hơn hệ cơ.

– Từ dậy thì về sau, hệ cơ phát triển mạnh hơn hệ xương.

7.2. Cơ chế hóa xương (cốt hóa)

Kết quả hình ảnh cho Cơ chế hóa xương (cốt hóa)
7.2.1. Cơ chế chung

Mô xương là một mô liên kết đặc biệt (gồm có chất căn bản các tế bào cố định, các sợi liên kết và các sợi trơn). Chất căn bản của xương rắn đặc là do lắng đọng muối calci. Vậy quá trình cốt hoá là quá trình biến đổi từ mô liên kết thường thành mô rắn đặc ngấm đầy muối calci, trong đó có 2 công việc cùng tiến hành song song:

– Kiến thiết: do các tế bào tạo xương (tạo cốt bào – osteoblaste) từ một số tế bào trung mô biến thành; chất cốt giao (osseine) xung quanh các tế bào này phản ứng kết hợp với các muối calci do máu mang tới, tạo nên xương.

– Phá hủy: do các tế bào xương (hủy cốt bào – osteoclaste) tác động vào xương như các thực bào và cùng do các mạch máu xói vào, làm tiêu hủy xương, tạo thành những ống Havers, những hốc tủy ở xương xốp và ống tủy ở thân xương dài.

7.2.2. Các kiểu cốt hóa

Xương phát triển từ mô liên kết có thể phải qua giai đoạn sụn (sụn cốt hóa, hay cốt hóa gián tiếp), hoặc trực tiếp từ màng (sợi cốt hóa hay cốt hóa trực tiếp).

a) Sụn cốt hóa và sự phát triển của một xương dài: khởi đầu là một mẫu hình bằng sụn, bọc bởi một mô liên kết. Cốt hóa xảy ra đồng thời từ trong sụn (cốt hóa trong sụn) và từ ngoài màng (cốt hóa ngoài sụn hay cốt hóa cốt mạc).

– Cốt hóa nội sụn (ossiíication enchondrale): trên một mẫu hình sụn (phác họa của xương tương lai), nay sinh một điểm cốt hóa chính (ở thân xương) và cac điểm phụ (ở đầu xương).

Cốt hóa bắt đầu ở lớp sâu của sụn: chất cốt giao bao quanh các tế bào tạo xương được ngấm muối calci tạo nên những lá xương đồng tâm lấn dần chất sụn. Trong khi đó chất sụn vẫn phát triển ở bề nông và chỉ ngừng khi sụn bị xâm lấn và thay thế hoàn toàn bởi chất xương.

Điếm cốt hóa ở thân tiến dần đến hai đầu và còn cách các điểm cốt hóa ở đầu xương bởi các sụn đầu xương, hay sụn tiếp. Khi còn sụn tiếp thì xương vẫn còn phát triển về chiều dài; đến khi sụn tiếp được cốt hóa hoàn toàn thì chiều dài xương mới ngừng phát triển (Hình 2.4).

– Cốt hóa chu sụn (ossification perichondrale) từ cốt mạc: lớp sâu của cốt mạc luôn luôn được ngấm vôi, làm cho xương phát triển theo chiều dày.

Ngoài ra cốt mạc còn có chức năng quan trọng là làm cho xương tái sinh khi xương bị gẫy.

Ở một xương dài, ở thân xương: cốt hóa trong sụn và quanh sụn cùng xảy ra một lúc, làm xương phát triển theo chiều dài và chiều dày. Ống tủy bắt đầu được tạo nên do sự tiêu hủy lớp sâu của nội sụn, lấn dần ra 2 đầu xương và giới hạn bước tiến của những lá xương từ cốt mạc lấn vào.


Hình 2.4. Sơ đồ cốt hóa và phát triển một xương dài
Phần trắng là sụn; chấm là xương xốp (nội sụn), đen là xương đặc (chu sụn). A. Giai đoan sụn; B, C. Xuất hiện cả xương nội sun lẫn chủ sụn và phát triển tăng dần D. Xuất hiện các trung tâm cốt hóa đầu xương; E. Cốt hóa đầu xương đã đạt mức phát triển đầy đủ, song vẫn còn ngăn cách với thân xương bởi sụn đầu xương; F. Đầu xương đã dính liền với thân xương. Ở 2 giai đoan cuối cùng ống tủy (chấm thưa) đã xuất hiện và lan rộng do quá trình tiêu hủy xương xốp.

Ở hai đầu xương: cốt hóa trong sụn quan trọng hơn tạo nên cả khối xương xốp: cốt hóa cốt mạc chỉ cho một lớp rất mỏng xương đặc ở ngoài.

Mặt khớp không bị cốt hóa nên vẫn còn một lớp sụn dày chừng 2-3 cm (sụn khớp).

Điểm cốt hóa thân xương cách điểm cốt hóa ở đầu xương bởi một sụn đầu xương hay sụn tiếp, là thành trì cuối cùng của cốt hóa trong sụn ở thân xương, và làm cho xương tiếp tục phát triển về chiều dài.

b) Màng cốt hóa hay sợi cốt hóa và sự phát triển của một xương màng: vòm sọ khi bắt đầu phát triển ở phôi thai một tháng chỉ là một màng. Màng này có 2 lá. Lá trong sau này biến thành màng não cứng. Còn lá ngoài, khi phôi thai được 2 tháng, thấy xuất hiện những điếm cốt hóa. Những điểm này sẽ dần dần lan toả rộng ra như giọt dầu, tạo thành những tấm xương dẹt ở sọ. Ở nơi mà các tấm xương lan tỏa gặp nhau có một viền sợi hẹp nối hai xương với nhau, tạo thành những khớp khâu hay đường khớp (sutura), hoặc còn một khoang màng rộng chưa hóa xương gọi là thóp (fontanella). Khi trẻ sinh ra, có thóp trước (bregma), thóp sau (lamda), thóp sau bên (asterion) và thóp trước bên (pretion) (Hình 2.5).

Thóp trước có khi hơn một năm mới lấp kín hết.

Khi thóp đã lấp kín hết, sọ vẫn tiếp tục lớn, cho đến khi trưởng thành.

Quá trình phá hủy cũng tiếp diễn song song với quá trình xây dựng tạo thành lớp lõi xốp ở giữa (diploe). Phá hủy mạnh mẽ ở một số xương sọ và mặt tạo nên các xoang và các hang xương.


Hình 2.5. Sọ trẻ sơ sinh. Quá trình cốt hóa lan tỏa từ các điểm trung tâm để lại những thóp là những vùng liền xương muộn.

1. Thóp trước; 2. Trung tâm cốt hóa ở ụ trán; 3. Xương trán; 4. Ổ mắt; 5. Xương hàm trên; 6. Lỗ cằm; 7. Xương hàm dưới; 8. Thóp trước bên; 9. Lồi cầu (xương hàm dưới); 10. Xương thái dương; 11. Thóp sau bên; 12. Xương chẩm; 13. Xương đỉnh; 14. Trung tâm cốt hóa ở ụ đỉnh; 15. Đường khớp khâu (trán – đỉnh).

8. SỰ TÁI TẠO XƯƠNG

Khi một xương bị gẫy thì ở đầu và giữa hai đoạn gẫy sẽ phát triến một khối mô liên kết. Mô này phần lớn là do cốt mạc sinh ra, phần nhỏ là từ cân, cơ, mạch máu, tủy xương, ống Havers. Sau ít lâu do muối calci đọng lại, mô liên kết sẽ biến thành xương (cốt hóa trực tiếp) không qua giai đoạn sụn. Chỉ trong trường hợp hai đoạn xương không ghép lại gần nhau mới có mô sụn. Mô này không bao giờ hóa xương nên ở chỗ xương gẫy có một khớp giả.

Kết quả hình ảnh cho SỰ TÁI TẠO XƯƠNG

9. HÌNH ẢNH XƯƠNG TRÊN PHIM XQUANG

Mô xương ngấm muối calci cản quang nên xương là bộ phận dễ quan sát bảng chiếu hoặc chụp Xquang nhất. Qua đó có thể:

– Quan sát các kiến trúc bên trong của xương người sống: thấy lớp xương đặc ở thân xương dày hơn ở đầu xương; thấy bề mặt thân xương nhẵn hoặc gồ ghề do cơ và dây chằng bám, thấy các mấu, các mỏm, thậm chí các ống mạch dưỡng cốt (hướng về khớp khuỷu ở chi trên, chạy xa khớp gối ở chi dưói).

Nghiên cứu các điểm cốt hóa và quá trình phát triển của đầu và thân xương, xác định thời gian cốt hóa các sụn tiếp và đánh giá lứa tuổi của xương.

– Nhận xét các hiện tượng sinh lý và bệnh lý của xương: những biểu hiện già cỗi, loãng xương (osteoporose), gai xương (osteophyte), những biến đổi teo xương, viêm xương, u xương, tái tạo xương và liền xương khi gẫy.

Kết quả hình ảnh cho HÌNH ẢNH XƯƠNG gay TRÊN PHIM XQUANGnGUỒN: Bộ Y Tế, Giải Phẫu Người, Tập 1, NXB Giáo Dục, 2011.


Cũ hơn Mới hơn


Danh mục tin tức

Từ khóa

Thông tin liên hệ

hỗ trợ trực tuyến
Bạn muốn tìm hiểu thêm thông tin về GETFIT COACH cũng như các khóa học.
thông tin tuyển sinh
Bạn cần tìm hiểu thêm về các yêu cầu để nhập học, về học phí, về kiểm tra đầu vào?
các hoạt động sắp diễn ra
Các hoạt động và sự kiện sắp diễn ra sẽ được cập nhật tại đây. Đừng bỏ lỡ nhé!
Câu hỏi thường gặp

Chúng tôi có các chương trình đào tạo dài hạn như Đào tạo HLV cá nhân Fitness - thể hình, HLV Võ thuật (3-4 tháng) và các chương trình đào tạo ngắn hạn, liên tục (1-2 ngày) có cấp chứng nhận chuyên sâu tại học viện như Ứng dụng vận động, Dinh dưỡng, Stretching - Trị liệu, Phân tích Inbody, Giải phẫu học...Ngoài ra, GETFIT COACH còn liên kết, hợp tác với các cơ quan nhà nước (Tổng cục TDTT Việt Nam) hay Học viện đào tạo quốc tế (NASM, Personal Training Academy of Australia) để liên tục cập nhật các khoá học cấp độ chuyên sâu cho các Huấn luyện viên Fitness trong hoặc ngoài trung tâm.

GETFIT COACH sẽ hỗ trợ và cam kết việc làm cho học viên sau khi hoàn thành tốt chương trình huấn luyện. Có cơ hội được nhận lại làm việc tại trung tâm Getfit Gym & Yoga hay được giới thiệu trực tiếp và miễn phí đến với hơn 40 đối tác liên kết gồm các Trung tâm, Câu lạc bộ, phòng tập chuẩn sao - cao cấp tại khu vực TP HCM như CityGym, Seven Gym, Fit 24, 25 Fit, Diamon Fitness, S'Life Gym,... và ngoài khu vực.

Hiện GETFIT COACH chỉ tập trung mọi tiềm lực và điều kiện tốt nhất cho một trụ sở chính thức tại TP Hồ Chí Minh. GETFIT COACH có đào tạo lưu động ngoài khu vực, hỗ trợ đào tạo online với các trường hợp học viên ở xa. Nhưng trong tương lai sẽ mở rộng và xây dựng thêm các trụ sở khác ở các đại điểm Hà Nội, Đà Nẵng...

GIẢI ĐÁP MỌI THẮC MẮC

* Thắc mắc của bạn sẽ được phản hồi trong 24h. Xin cảm ơn!